NOWA ŻYWORÓDKOWATA
Zoogoneticus tequila


Zoogoneticus tequila
W lutym 1998 periodyk Museum of Zoology (The University of Michigan) opublikował opis nowego gatunku żyworódki z dotąd jednogatunkowego rodzaju Zoogoneticus (rodina żyworódkowatych - Goodeidae). Ichtiolodzy Webb i Miller odkryli ją w czasie rutynowego badania preparowanych ryb z dorzecza Rio Ameca, pochodzących z roku 1955. Badania terenowe (1990) potwierdziły istnienie małej populacji w pobliżu miasteczka Tequila (1311 n.p.m.) nad Rio Teuchitlan (okolica Jalisco w Meksyku, zob. mapka) i w niektórych krótszych dopływach.
Choć możliwe występowanie zostało wytypowane i na innych siedliskach, gdzie mogłaby żyć obok bardziej rozpowszechnionego gatunku Z. quitzeoensis, nie została nigdzie więcej znaleziona. Druga wyprawa (1992), której zadaniem było zapewnienie materiału do dalszych studiów, przede wszystkim do porównań morfologicznych i chromosomowych, odłowiła zaledwie kilka egzemplarzy koło wspomnianego wyżej miasteczka. Trzecia wyprawa (1996) Z. tequila już nie znalazła. Jest więc możliwe, że opisany gatunek w przyrodzie już nie żyje.
Na szczęście jest to rybka łatwa do hodowli w akwariach. Jest stosunkowo drobna, największe samiczki z odłowów miały 51,6 mm, samce, jak u większości żyworódkowatych, są mniej więcej o 1 cm mniejsze. Za to ich ubarwieniu dorówna chyba tylko Characodon lateralis.
Samice z odłowów rodziły 20-29 młodych, zaś z populacji akwaryjnej mają przeciętnie zaledwie 10 młodych, które są jednak wyraźnie większe (10-12 mm), niż w populacji naturalnej. (niestety, nigdzie nie znalazłem porównania wagi miotów). Przy temperaturze 26-28°C dojrzewają w ciągu 6-10 tygodni, w lecie - 6-8 tygodni. Ciąża trwa 28-32 dni.
Moje obserwacje różnią się od pierwotnych danych - odstępy pomiędzy porodami trwają około 10 tygodni, samice mają przeciętnie 6 młodych o długości 14-16 mm, które dojrzewają wyraźnie wolniej (przy 23-25°C - 16-20 tygodni). Niższą temperaturę dla hodowli wybrałem na podstawie pomiarów z miejsca ich występowania; w czerwcu temperatura powietrza nie przekracza 26°C, a jeśli weźmiemy pod uwagę niższe temperatury w nocy na tamtejszych płaskowyżach oraz głębokość wody 1,3 - 8 m, nie można zakładać jej doskonałego nagrzania, a więc również tak wysokiej temperatury, jak podawana dla hodowli. Mimochodem, na niezbyt oddalonym stanowisku na rzece Río Ameca koło miasteczka Ameca (zob. mapka), gdzie żyje np. Ameca splendens, nocne i dzienne temperatury wody wahają się w granicach 10-32°C!
Zoogoneticus tequila zdecydowanie nie jest najbardziej żywą i swawolną żyworódką, jako obiekt obserwacji zapewnia nam jednak wspaniałe barwy samców i uczucie, że w naszym zbiorniku pływa coś, czego w dzikiej przyrodzie już najprawdopodobniej nie ma.
Niemiecki związek hodowców żyworodek (DGLZ) ogłosił w r. 2000 program zachowania Z. tequila. Pierwszy etap programu zakłada rozpowszechnienie tego gatunku wśród wyspecjalizowanych hodowców, dostateczne namnożenie go, aby w następnym etapie podjąć próbę reintrodukcji w pierwotnym siedlisku.
Ivan Dibble, angielski ichtiolog, pracujący przy badaniach żyworódek na University of Morelia w Meksyku, napisał mi w jednym z maili (marzec 2000), że pierwsze próby reintrodukcji były przeprowadzone już na początku roku 1999. Wówczas osobiście wypuścił 24 pary na pierwotne stanowisko razem z 50 parami Skiffia francesae, która również w tym miejscu wyginęła. Rok później (luty 2000) przy losowych odłowach został schwytany jeden stary samiec. Ten wynik nie powinien być interpretowany ani pesymistycznie, ani optymistycznie. Dopiero kolejne reintrodukcje i okresowa kontrola stanowisk może prowadzić do jakichś wniosków.

LITERATURA
  • Webb, S. A. & R. R. Miller. Zoogoneticus tequila, a new goodeid fish (Cyprinodontiformes) from the Ameca drainage of Mexico, and a rediagnosis of the genus. Occ. Pap. Mus. Zool. Univ. Michigan 725: 1-23, 1998

  • © Dr Roman Slaboch
    Z języka czeskiego tłumaczył © Wojciech Zięba



    LINKI