OSOBLIWY PÓŁDZIÓBEK
Hakodziobek czarny (Nomorhamphus liemi liemi)


Nomorhamphus liemi liemi
Jedną z najbardziej osobliwych, ale też najpiękniejszych żyworodek jest hakodziobek czarny Nomorhamphus liemi liemi (Vogt, 1978). Jest jednym z niewielu nadających się do hodowli akwarystycznej gatunków z rodziny półdzióbcowatych (Hemirhamphidae), których jest ponad 110 w 14 rodzajach. Żyją wyłącznie w południowo-wschodniej Azji i Indonezji. Opisywany N. l. liemi żyje na wyspie Celebes (Sulawezi) w Indonezji.
Samica jest około dwa razy większa od samca i przebywa przeważnie wśród roślin pod powierzchnią. Samce przebywają niekiedy i przy dnie, skąd wypływają w poszukiwaniu samic i pokarmu. Jako pożywienie idealne są owady i wszystko żywe, co się porusza po wodzie lub tuż pod powierzchnią. Inny pokarm przyjmują niechętnie i w dużych odstępach czasowych, tak że nakarmić stadko 10 dorosłych ryb skrobanym mięsem jest zadaniem co najmniej na godzinę. Bardzo chętnie przyjmują żywe larwy ochotki (która ryba nie?), ale jedzą je wyłącznie wtedy, gdy pływają po powierzchni lub właśnie opadają. Z dna je wezmą tylko wyjątkowo. Sprawdziło się przesuszenie larw wodzenia, aby utrzymywały się na powierzchni. Z mięsem niestety ten podstęp się nie udał, bo przeschnięte krawędzie twardnieją i półdzióbki je odrzucają. Pokarm opadły na dno zbierają rzadko, i to raczej dorosłe samce. Często byłem świadkiem, jak pożerają nawet drobniejsze zatoczki (do 5 mm). Problemy z karmieniem są równocześnie głównym problemem hodowli. Jeżeli brak odpowiedniego pokarmu żywego (owady na powierzchni lub larwy owadów swobodnie pływające w wodzie), ich nasycenie trwa długo, tak że mało kto ma cierpliwość się im dostatecznie poświęcać. W rezultacie ryby cierpią z powodu niedożywienia i trudno się rozmnażają.
Ilość młodych jest dyskusyjna - zależy od źródła informacji. Najczęściej podawana jest górna granica 30 młodych, ale doczytałem się też wersji o miotach liczących ponad 100 młodych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę wielkość młodych (ok. 2-2,5 cm), chodzi zapewne o ekstremum. Hodowane przeze mnie samice (14 cm) rodziły do 20 młodych. W pierwszych dniach młode nie są zbyt ruchliwe i trwa mniej więcej tydzień, zanim zaczną solidnie jeść. Wówczas ich hodowla jest już łatwa. Pierwsza pozycja z podanej niżej literatury doradza trzymanie młodych z bardziej agresywną i ruchliwą młodzieżą półdzióbka karłowatego (Dermogenys pusillus), która je "nauczy" przyjmować pokarm szybciej. Wierzę w to, ponieważ gdy umieszczałem je z miotem innych żyworodek, rosły wyraźnie szybciej.
Ze względu na swą wielkość ryby wymagają większego i raczej płytkiego, dostatecznie zarośniętego akwarium z wolną częścią powierzchni wody. Jeżeli poszczęści się wam umieszczenie akwarium na miejscu oświetlanym przez słońce, samce ukażą wspaniałą grę kolorów, jakiej nie zobaczycie u żadnej innej żyworódki, a nawet u mało której słodkowodnej ryby w ogóle.
Dla imponowania samców charakterystyczny jest ruch trzepoczącego motylego lotu, a ich wyrostek ("dziób") na dolnej szczęce ma decydujące znaczenie dla ich powodzenia seksualnego. Jest tu nieoczekiwana przyczyna i skutek: zaobserwowałem, że dziób największych samców zawsze wyrasta szybciej, niż one same staną się silne. Samce, którym dziób nie wyrośnie, pozostają drobne i są odrzucane przez samice. Samce z dziobem, choćby były drobne, uzyskują przewagę, a więc i łatwiejszy dostęp do pokarmu, dlatego szybko się wzmacniają; pozostałe nie mają szans. Z tego wynika, że samce nie dlatego mają dziób, że są silne, ale są silne dlatego, że go mają.
Jeżeli chodzi o temperaturę wody, ryby nie są wymagające. 25°C zupełnie wystarczy, a jeśli zapewnicie im pH 7 do 8, będziecie mieć ryby odporne, które nie zapadną zbyt łatwo na jakąś chorobę. Jedyne, od czego musiałem je w ciągu lat ich hodowli uwolnić, były przywry.
Obok trudności z karmieniem (głównie samic), innym problemem jest długie dojrzewanie samców. Trwa przynajmniej 2-3 lata, zanim się w pełni wybarwią i dorosną do "prawidłowej" osobliwej dziwaczności kształtu. Ale nie obawiajcie się, gdyż z powodu ich stosunkowej długowieczności (5-6 lat) i tak się nimi dość nacieszycie.
LITERATURA
  • Dokoupil, N., Zemánek, L.: O polozobánkách rodu Nomorhamphus, Akvárium Terárium 3, str. 3, Panorama, Praha 1988
  • Kempkes, M., Schäfer, F.: Alle Lebendgebärenden der Welt, Verlag A.C.S. (Aqualog), Mörfelden-Walldorf 1998
  • Wischnath, L.: Atlas of Livebearers of The World, T.F.H. Publications, Inc.; USA 1993

  • © Dr Roman Slaboch
    Z języka czeskiego tłumaczył © Wojciech Zięba



    LINKI

  • http://www.akwafoto.pl/fotoreport/rychnov2002/inne1.php
  • http://www.republika.pl/zyworodne/html/nomorhamphus_liemi.html