NAJMNIEJSZE RYBY ŚWIATA

Wśród akwarystów często pojawia się opinia, że najmniejszą rybką świata jest drobniczka jednodniówka (Heterandria formosa). Podobne opinie można również znaleźć w publikacjach akwarystycznych i w internecie. Jest to jednak mniemanie całkowicie błędne. Istnieją o wiele mniejsze gatunki ryb.

Najmniejsze ryby świata należą do rodziny babkowatych (Gobiidae, rząd Perciformes), która obejmuje ok. 1500 gatunków. Przedstawiciele tej rodziny żyją na całym świecie, zarówno w wodach słodkich, jak i w słonych. Większość z nich osiąga nie więcej niż 15 mm długości.
Najmniejsze ryby morskie
Wśród ryb żyjących w morzach i oceanach za najmniejsze uważa się:
  • Trimmatom nanus (Winterbottom & Emery, 1981) - osiąga długość 8-10 mm. Należy do rodziny Gobiidae (rząd Perciformes). Występuje w paśmie tropikalnym między 8° szerokości geograficznej północnej i 10° szerokości geograficznej południowej Oceanu Indyjskiego oraz zachodniego i centralnego Oceanu Spokojnego (Archipelag Chagos, Malediwy, Mauritius, wody Indonezji, Papui Nowej Gwinei, Nowej Kaledonia, Fidżi, południe Morza Chińskiego, Filipiny czy Australia). Żyje na głębokości 5-30 m (przeważnie 20-30 m). Według Księgi Rekordów Guinnesa jest to najmniejsza ryba i zarazem najmniejszy kręgowiec świata.
  • Hippocampus denise (Lourie & Randall, 2003) - osiąga długość 16,2 mm. Jest to najmniejszy konik morski z rodziny Syngnathidae (rząd Syngnathiformes), żyje wśród raf koralowych zachodniego Pacyfiku. Obserwowany u wybrzeży Indonezji, Vanuatu, Palau, Malezji, Wysp Salomona, Ponape (Pohnpei) i Mikronezji na głębokości 13-90 m. Opisany został całkiem niedawno w międzynarodowym czasopiśmie naukowym Zoological Studies (Vol. 42, No. 2, April 2003) i nazwany na cześć Denise Nielsen Tackett i jej badań nad najmniejszymi konikami morskimi.
  • Najmniejsze ryby słodkowodne
    Również wśród ryb słodkowodnych można znaleźć prawdziwe karzełki. Należą do nich:
  • Pandaka pygmaea (Herre, 1927) - samice osiągają długość do 15 mm, samce do 9 mm. Gatunek ten należy do rodziny Gobiidae. Początkowo uważano, że występuje endemicznie w cienistej rzece Malabon na wyspie Luzon (prowincja Rizal, Filipiny). W r. 1979 znaleziony został również w słonawych wodach i w lasach mangrowych Indonezji, zaś w r. 1980 w morzu koło wyspy Culion (Filipiny). Ostatnio osobniki tego gatunku znaleziono także na wyspie Sulawesi (Celebes - 1988), Bali (1991) i Singapur (1992). Żyje w wodach słodkich, słonawych i słonych. Pierwsze poznane siedlisko tego gatunku w rzece Malabon zostało silnie zanieczyszczone. Obecnie uważa się, że gatunek ten na Filipinach wygasł. Podobno Pandaka pygmaea była importowana do Niemiec w r. 1958.
  • Babka filipińska (pandaka) - Mistichthys luzonensis (Smith, 1902) - samice dorastają do 13,5 mm, samce do 12,5 mm. Występuje tylko w jeziorach w dystryktach Bato oraz Buhi na wyspie Luzon (Filipiny). Gatunek ten również należy do rodziny Gobiidae. Często błędnie opisywana jako najmniejsza ryba świata, niemniej jest to najmniejsza ryba świata o znaczeniu gospodarczym, poławiana w celach... kulinarnych. Jeden funt (454 g) zawiera ponad 30 tys. rybek, a więc jedna waży poniżej 0,015 g!). Grozi jej wyginięcie z powodu nadmiernych połowów i wprowadzenia tilapii do zasiedlonych przez nią ekosystemów. Po ok. 60 tys. Mistichthys luzonensis wprowadzono sztucznie do jeziora Katugday (grudzień 1999) i Makuwaw (maj 2001), gdzie zaczęły się rozmnażać.
  • Najmniejsze ryby hodowane w akwarium
    Najmniejsze znane mi osobiście z praktyki akwarystycznej ryby należą do rodziny piękniczkowatych (Poeciliidae, rząd Cyprinodontiformes). Są to: Heterandria formosa - drobniczka jednodniówka, Phallichthys quadripunctatus - wdówka czteroplama oraz Neoheterandria elegans (polskiej nazwy - o ile w ogóle jest - nie znam).
  • Heterandria formosa (Girard, 1859) - samiczka osiąga długość 35 mm (w akwarium nawet do 40 mm), samiec - 20 mm (w akwarium do 25 mm). Występuje tylko w USA pomiędzy 25 a 35° szerokości geograficznej północnej, od dorzecza Cape Fear River w Karolinie Południowej do południowej Luizjany i Florydy. Zasiedla gęsto zarośnięte zbiorniki ze stojącą lub wolno płynącą wodą słodką lub słonawą. Drobniczka po raz pierwszy była sprowadzona do Europy około roku 1912.
  • Phallichthys quadripunctatus (Bussing, 1979) - samica osiąga 30-35 mm długości, choć ze względu na kształt ciała może wydawać się większa, niż drobniczka. Występuje w Kostaryce (Ameryka Centralna) w Rio Sixaola. Znaleziona w dwóch zatokach z wolno płynącą wodą i w małej kałuży na wysokości 40 m. Żyje w małych stadkach wśród roślin lub w płytkiej wodzie. Obserwowana na głębokości 10-50 cm.
  • Neoheterandria elegans (Henn, 1916) jest jeszcze mniejsza - samiczka osiąga maksymalną wielkość porównywalną z wielkością samca H. formosa (25 mm), samiec osiąga najwyżej 15 mm. Występuje w Kolumbii (Ameryka Południowa), w Rio Truando - dopływie Rio Atrato.
  • W rodzinie Poeciliidae istnieje jeszcze kilka gatunków o wielkości podobnej, jak drobniczka, m.in. bardzo trudne w hodowli rybki z rodzaju Micropoecilia (włączanego ostatnio przez niektórych badaczy do rodzaju Poecilia).
    Moje maleństwa
    Drobniczki hoduję od dłuższego czasu. Phallichthys quadripunctatus i Neoheterandria elegans ozdobiły moją hodowlę na początku roku 2004. Przywiozłem je z zagranicy i po około półrocznym oczekiwaniu uzyskałem wreszcie ich potomstwo (nie jest to bynajmniej równie łatwe, jak w przypadku gupików, mieczyków czy molinezji).
    Problemy z rozmnażaniem
    Narybek Neoheterandria elegans jest bardzo drobny - ma ok. 2 mm długości, przypomina więc wielkością narybek wielu gatunków ryb składających ikrę, np. bojownika. N. elegans rodzi młode podobnie, jak drobniczka - co 2-4 dni po 1-2 młode praktycznie bez przerwy (tak jest w teorii; w praktyce jednak dzieje się tak tylko wtedy, gdy samica bez problemów zajdzie w ciążę, co jednak może się dziać b. nieregularnie albo... wcale, gdy rybce z często bliżej nieznanych powodów nie odpowiadają warunki w akwarium). Narybek jest b. żwawy i błyskawicznie rośnie, żywiąc się początkowo pierwotniakami i glonami; można go też dokarmiać larwami solowca, nicieniami mikro, a już po kilku dniach - grindalem, najdrobniejszym oczlikiem czy pokarmami sztucznymi. Mogą przebywać w akwarium z rybami dorosłymi, które przejawiają nimi zainteresowanie raczej umiarkowane, a młode są zbyt szybkie, by dały się schwytać.
    Gdy narybku jest na początku niewiele (jedno czy kilka sztuk), jego karmienie jest dość kłopotliwe. Łatwo można podać zbyt wiele pokarmu, który niezjedzony będzie gnił na dnie (najmłodszy narybek żeruje raczej wśród roślin pływających, zaś dorosłe osobniki nie każdym tak drobnym pokarmem się interesują, np. nie zwracają uwagi na mikro, które u mnie chętnie wyłapują nawet dorosłe gupiki czy np. Xiphophorus pigmaeus i X. xiphidium, a nawet spora bądź co bądź Limia melanogaster). Na dobrą sprawę w tej sytuacji w gęsto zarośniętym akwarium troskę o zdobycie pokarmu można zostawić samym rybkom. Dopiero przy większej ilości różnej wielkości narybku karmienie staje się łatwiejsze, tym bardziej, że podrośnięte osobniki zaczynają żerować również przy dnie.
    Niewiele większy jest narybek Phallichthys quadripunctatus. Przy tym najczęściej przychodzi na świat zaledwie po kilka sztuk (co 24 dni po 5-20 młodych, tylko wyjątkowo więcej). Młode mogą pozostać w akwarium wraz z dorosłymi osobnikami, które nie zwracają na nie uwagi, natomiast... podjadają im pokarm, np. bardzo chętnie wyłapują węgorki mikro czy najdrobniejsze nawet oczliki.
    W porównaniu z dwoma poprzednimi gatunkami narybek drobniczki jest stosunkowo duży i jego odchowanie nie sprawia większych problemów. Jest w dużej mierze samowystarczalny, jeżeli chodzi o zdobywanie pokarmu, o ile tylko przebywa w dostatecznie dużym i gęsto zarośniętym zbiorniku. Podobnie, jak w przypadku dwóch poprzednich gatunków, nie musimy się obawiać, że młode staną się urozmaiceniem jadłospisu dorosłych.
    Ciekawe, czy dałoby się hodować i rozmnażać w akwarium również najmniejsze słodkowodne ryby świata składające ikrę? Dla niejednego akwarysty mogłaby to być prawdziwa gratka i... niemałe wyzwanie.
    Najmniejsze ryby z rodziny Poeciliidae
    Nazwa
    Samiec
    Samica
    Alloheterandria nigroventralis (Eigenmann & Henn, 1912)
    20 mm
    30 mm
    Cnestrodon carnegiei (Haseman, 1911)
    20 mm
    35 mm
    Heterandria formosa (Girard, 1859)
    20 mm (w akwarium do 25 mm)
    35 mm (w akwarium do 40 mm)
    Micropoecilia cf. amazonica
    30 mm
    30 mm
    Micropoecilia bifurca (Eigenmann, 1909)
    25 mm
    35 mm
    Micropoecilia branneri
    25 mm
    25 mm
    Neoheterandria elegans (Henn, 1916)
    15 mm
    25 mm
    Phallichthys quadripunctatus (Bussing, 1979)
    25 mm
    30 mm
    Phallotorynus jucundus
    25 mm
    30 mm
    Poecilia chica (Miller, 1975)
    30 mm
    35 mm
    Poecilia minima (Costa & Sarraf, 1997)
    16 mm
    23,6 mm
    Poecilia (Pamphorichthys) minor (Garman, 1895)
    Aqualog 20 mm
    FishBase 10 mm
    Aqualog 30 mm
    FishBase 25 mm
    Poeciliopsis baenschi (Meyer, Radda, Riehl & Feichtinger, 1986)
    25 mm
    30 mm
    Poeciliopsis prolifica (Miller, 1960)
    20 mm
    35 mm
    Poeciliopsis turneri (Miller, 1975)
    Aqualog 30 mm
    FishBase 30 mm
    Aqualog 30 mm
    FishBase 40 mm
    Zestawienie opracowano na podstawie: www.fishbase.org oraz M. Kemkes, F. Schäfer, Alle Lebendgebärenden und Halbschnäbler / All Livebearers and Halfbeaks, Aqualog

    © Wojciech Zięba